Eén graad lager: 6, 8 of 10 procent?

Zet de thermostaat een graad lager, dan bespaar je 6 procent. Of 7. Of 8. Of ruim 10, als je een andere bron leest. Het irritante is: ze kunnen allemaal kloppen. Het verschil zit in twee dingen die er zelden bij worden verteld.

Wat de bronnen zeggen

Klimaatstichting HIER rekent met 70 kuub gas per jaar, ongeveer 99 euro, uitgaande van een gemiddeld verbruik van 1.020 kuub. Milieu Centraal noemt helemaal geen percentage, maar zegt dat je met een thermostaat op 19 graden in plaats van hoger zo’n 170 euro per jaar bespaart. Energieleveranciers houden het meestal op 6 tot 8 procent. Het handboek bij onze eigen kit noemt 7 procent.

Die getallen spreken elkaar minder tegen dan het lijkt.

Verschil één: procent van wat?

Niet al je gas gaat naar de radiatoren. Er gaat ongeveer 200 kuub per jaar naar warm water en koken, en dat deel verandert niet als je de thermostaat lager zet.

Neem die 70 kuub van HIER. Dat is 7 procent van een totaalverbruik van 1.020 kuub. Maar het is ruim 8 procent van het deel dat daadwerkelijk naar de verwarming gaat. Zelfde meting, twee verschillende percentages, allebei correct opgeschreven.

Als je twee bronnen vergelijkt, kijk dan dus eerst of ze het over je hele gasrekening hebben of alleen over het stookdeel.

Verschil twee: hoe koud is het buiten?

Dit is de grote, en hij wordt bijna nooit genoemd.

Een huis verliest warmte naar buiten, en dat verlies hangt recht evenredig samen met het verschil tussen binnen en buiten. Is het binnen 20 graden en buiten 10, dan is dat verschil 10 graden. Zet je de thermostaat dan een graad lager, dan haal je een tiende van dat verschil weg. Dat is 10 procent minder warmtevraag.

Vriest het buiten en is het nul graden, dan is het verschil 20 graden. Diezelfde ene graad is dan nog maar een twintigste, oftewel 5 procent.

Over een heel stookseizoen is het in Nederland gemiddeld ongeveer 7 graden buiten. Bij 20 graden binnen is het verschil dan 13, en levert één graad lager ongeveer 7,7 procent op. Precies het midden van alle getallen die je tegenkomt.

Praktisch betekent dit iets dat de meeste mensen omdraaien: die ene graad levert in oktober en maart bijna twee keer zoveel op als in januari. Juist in de zachte maanden, waarin niemand aan de thermostaat denkt, is het effect het grootst.

Verschil drie: je eigen huis

Isolatie verandert niet zozeer het percentage als wel het bedrag. Een slecht geïsoleerd huis verliest meer warmte, dus die 7 procent gaat over een groter getal. In euro’s levert een graad lager daar dus meer op, niet minder.

Twee dingen halen er in de praktijk nog wat vanaf. Je huis wordt gratis meeverwarmd door mensen, apparaten, verlichting en zon, en dat deel verandert niet mee. En een ketel werkt niet bij elke belasting even efficiënt. Reken daarom eerder op het onderste deel van de bandbreedte dan op het bovenste.

Wat het bij jou oplevert

Een rekensom met je eigen cijfers is nuttiger dan welk percentage dan ook. Verstook je 1.200 kuub, waarvan ongeveer 1.000 naar de verwarming gaat, dan scheelt één graad lager zo’n 70 tot 80 kuub per jaar. Bij een gasprijs van 1,45 euro is dat ruim 100 euro.

Wil je het voor je eigen woning uitrekenen, gebruik dan de besparingscalculator. En wil je weten of het echt heeft gewerkt, vergelijk dan niet twee winters met elkaar maar corrigeer voor graaddagen. Een zachte winter doet meer voor je rekening dan welke maatregel ook.

Waarom die graad bij veel mensen niet blijft staan

Hier zit de reden dat dit advies zo vaak mislukt. In de meeste huizen bepaalt niet je wens de thermostaat, maar de koudste kamer. Wordt de slaapkamer op 19 graden niet warm, dan gaat de thermostaat weer omhoog en is die graad na een week verdwenen.

Dat komt zelden door de ketel. Het komt doordat de warmte scheef verdeeld is: het water zoekt de weg van de minste weerstand en gaat vooral naar de radiatoren dicht bij de ketel. Kennisinstituut ISSO houdt het erop dat ruim 75 procent van de installaties in Nederland niet goed staat afgesteld.

Zet je die verdeling recht met waterzijdig inregelen, dan wordt elke kamer warm bij dezelfde thermostaatstand. Pas dan kun je die graad eraf halen en laten staan. En dan kun je meestal ook de watertemperatuur van de ketel nog omlaag, wat er nog een keer bovenop komt.

Het korte antwoord

Reken op ongeveer 7 procent per graad over het stookdeel van je gasverbruik, met uitschieters naar 10 procent in zachte weken en naar 5 procent tijdens vorst. En zorg eerst dat elke kamer warm wordt, anders draai je die graad binnen een week weer terug.