Waterzijdig inregelen

Een cv-installatie is een gesloten waterkring. De pomp duwt water rond, de ketel verwarmt het en de radiatoren geven de warmte af. Water volgt daarbij dezelfde wet als elektriciteit en verkeer: het gaat waar de weerstand het laagst is.

Waarom is waterzijdig inregelen nodig?

De radiator dicht bij de ketel, met korte leidingen, krijgt daardoor vanzelf meer water dan de radiator in de achterste slaapkamer. Zonder correctie ontstaat een voorspelbaar patroon:

• De ruimtes dicht bij de ketel worden sneller en warmer dan nodig
• De verste ruimtes komen traag of niet op temperatuur
• De bewoner zet de thermostaat hoger, waardoor het hele huis harder stookt

Veel installateurs stellen dan een grotere radiator voor. Dat is meestal niet nodig. Een radiator is bij de bouw afgestemd op het volume van de ruimte. Het probleem zit niet in de maat, maar in de verdeling.

Op drie manieren kost dat gas

Er wordt meer warmte geproduceerd dan nodig, en een deel daarvan verdwijnt via oververhitte ruimtes naar buiten. De retourtemperatuur naar de ketel loopt op, waardoor een hr-ketel minder condenseert en juist het rendement verliest waarvoor hij is gekocht. En de pomp draait harder dan nodig om het onevenwicht te compenseren.

Wat gebeurt er bij het inregelen?

Je stelt per radiator de maximale doorstroomopening in, met het binnenwerk van de radiatorkraan of met het voetventiel. De radiator dicht bij de ketel wordt geknepen, de verste radiator gaat verder open. Zo krijgt elke radiator het debiet dat bij de warmtebehoefte van die ruimte past.

Het resultaat is dat alle ruimtes tegelijk op temperatuur komen, dat de retourtemperatuur daalt en dat de aanvoertemperatuur omlaag kan zonder dat er ergens een kamer koud blijft. Juist die combinatie levert de besparing op.

Hoe vaak is een installatie niet ingeregeld?

Vaker niet dan wel, ook in nieuwere woningen. De cijfers en de bronnen staan bij de verborgen kubieke meters, en waarom het zo vaak wordt overgeslagen lees je bij waarom zoveel installaties niet zijn ingeregeld.

Waar zitten de grenzen?

Inregelen is instellen, geen verbouwing: je komt niet aan de ketel, het gas of de leidingen. Toch zijn er grenzen aan wat je knijpt. Draai een voetventiel of een kraanbinnenwerk nooit volledig dicht. Elke radiator moet blijven doorstromen, anders koelt die ruimte af en kan er geruis in de kraan ontstaan.

Meet op een koude dag en zet de thermostaat tijdens het meten een paar graden hoger dan normaal, zodat alle radiatoren tegelijk om warmte vragen. Anders meet je een toevallige situatie. Stop met bijstellen zodra elke kamer zijn gewenste temperatuur haalt; verder knijpen levert geen besparing meer op en kost alleen comfort.

Gaat het niet om de verdeling maar om een installatiefout, bijvoorbeeld een radiator die verkeerd om is aangesloten of een expansievat op de verkeerde plek, dan is dat werk voor een installateur. Die fouten staan bij de drie mankementen die wij het vaakst zien.

Kun je het zelf?

Ja. Het is een eenmalige handeling die je met een schroevendraaier en de juiste meetinstrumenten uitvoert, een kwartier per radiator. Op deze pagina staat het principe; welke stand bij welke ruimte hoort en hoe je dat nameet, loopt het handboek in de kit per radiator met je door. Eenmaal goed ingesteld blijft de verdeling staan. Wat het in jouw woning scheelt, staat bij wat inregelen oplevert. Controleer eerst even of je installatie inregelbaar is, en lees wanneer inregelen minder oplevert zodat je vooraf weet waar je aan toe bent.