Radiatoren worden niet gelijkmatig warm

Loop na een uur stoken met je hand langs alle radiatoren in huis. Is de woonkamerradiator bijna te heet om vast te houden terwijl die op de bovenste verdieping hooguit lauw is, dan heb je geen kapotte radiator. Je hebt een installatie die het water ongelijk verdeelt.

Waarom water dat doet

Je cv-installatie is een gesloten kring. De pomp duwt water rond en dat water kiest, net als stroom of lucht, de weg van de minste weerstand.

Een radiator vlak bij de ketel heeft een korte leiding met weinig bochten. Daar gaat het water makkelijk doorheen. De radiator op zolder of in de verste slaapkamer zit aan het eind van een lange route met meer weerstand. Zonder tegenmaatregel gaat er onevenredig veel water naar de eerste en te weinig naar de laatste.

Dat is geen fout in de aanleg. Het is natuurkunde, en het gebeurt in elke installatie waar niets aan is ingesteld.

Wat het je kost

De thermostaat hangt meestal in de woonkamer of in de ruimte die het traagst warm wordt. Zolang die ruimte de ingestelde temperatuur niet haalt, blijft de ketel stoken.

Die extra stooktijd verwarmt vooral de ruimtes die al ruim warm waren. In de praktijk gaat daar dan een raam open of wordt een kraan dichtgedraaid. Zo betaal je voor gas dat direct de straat op gaat.

Daar komt bij dat de ketel bij een scheve verdeling vaak te warm water terugkrijgt, waardoor hij minder rendement haalt en soms gaat pendelen.

Waarom kranen dichtdraaien niet werkt

De logische reactie is om de kranen van de warme radiatoren dicht te draaien. Dat werkt niet, want een thermostaatkraan gaat vanzelf weer open: lees het verschil tussen een thermostaatkraan en een voetventiel. Dat helpt tijdelijk, maar het is geen oplossing.

Een thermostaatkraan regelt op kamertemperatuur, niet op doorstroming. Hij gaat vanzelf weer open zodra de ruimte afkoelt, en dan begint het opnieuw. Bovendien verhoog je door radiatoren te knijpen de druk in de rest van de kring, wat elders nieuwe problemen geeft.

De instelling die je nodig hebt, zit niet in de thermostaatknop maar in het voetventiel onderaan de radiator. Dat begrenst de doorstroming, ongeacht wat de kamerthermostaat doet.

Wat wel werkt

Het water bewust verdelen: per radiator vastleggen hoeveel er doorheen mag, zodat de verste radiator krijgt wat hij nodig heeft en de dichtstbijzijnde niet meer dan dat. Dat heet waterzijdig inregelen.

Het resultaat is dat alle ruimtes ongeveer tegelijk op temperatuur komen. De ketel hoeft niet langer door te stoken voor de traagste kamer, en dat scheelt ongeveer 10 procent op het deel van je gas dat naar de verwarming gaat.

Kennisinstituut ISSO houdt het erop dat ruim 75% van de installaties in Nederland niet goed staat afgesteld. Lees waarom dat zo gegroeid is.

Eerst controleren

Sluit lucht uit voordat je conclusies trekt. Een radiator die bovenin koud en onderin warm is, heeft lucht en geen verdelingsprobleem. Zo ontlucht je hem. Blijft hij daarna koud, kijk dan bij radiator wordt niet warm na ontluchten. Komt het hele huis niet op temperatuur, lees dan huis wordt niet warm.

Reken door wat een goede verdeling je scheelt met je eigen jaarverbruik.